Ο κύκλος που του έλειπε ένα κομμάτι!

Κάποτε υπήρχε ένας κύκλος που του έλειπε ένα κομμάτι. Του είχαν κόψει μια μεγάλη τριγωνική γωνία. Ο κύκλος ήθελε να είναι ακέραιος, να μην του λείπει τίποτα, γι' αυτό και άρχισε να τριγυρίζει, αναζητώντας το χαμένο κομμάτι του.Επειδή, όμως, ήταν ατελής, δεν μπορούσε να κυλήσει γρήγορα, καθώς γύριζε στον κόσμο. Κυλούσε λοιπόν αργά αργά και στον δρόμο θαύμαζε τα λουλούδια. Κουβέντιαζε με τις πεταλούδες. Απολάμβανε τη λιακάδα.Βρήκε πολλά κομμάτια, αλλά δεν του ταίριαζε κανένα. Κάποια ήταν πολύ μεγάλα, κάποια ήταν πολύ μικρά. Άλλα πολύ ορθογώνια και άλλα πολύ μυτερά. Έτσι, τα παρατούσε στην άκρη του δρόμου και συνέχιζε να ψάχνει. Μια μέρα βρήκε ένα κομμάτι που του ταίριαζε ακριβώς. Ήταν ευτυχισμένος. Τώρα θα ήταν ολόκληρος, δεν θα του έλειπε τίποτα. Το προσάρμοσε στο κενό που είχε κι άρχισε να κυλάει. Τώρα όμως, που ήταν τέλειος κύκλος, κυλούσε πολύ γρήγορα, τόσο γρήγορα που δεν έβλεπε τα λουλούδια και δεν μιλούσε με τις πεταλούδες. Όταν κατάλαβε πόσο διαφορετικός έμοιαζε ο κόσμος έτσι γρήγορα που κυλούσε    ο κύκλος σταμάτησε, άφησε το κομμάτι στην άκρη του δρόμου και άρχισε πάλι να κυλάει αργά, αναζητώντας το χαμένο κομμάτι του. Κατά έναν παράξενο τρόπο είμαστε πιο ολοκληρωμένοι, όταν είμαστε ατελείς, όταν μας λείπει κάτι. Ο άνθρωπος που έχει τα πάντα είναι, κατά κάποιον τρόπο, φτωχός. Δεν θα μάθει ποτέ τι σημαίνει να λαχταράς κάτι, να ελπίζεις, να τρέφεις την ψυχή σου με το όνειρο για κάτι καλύτερο. Δεν θα βιώσει ποτέ την εμπειρία του να δώσει σε κάποιον που αγαπά κάτι που πάντα ήθελε και ποτέ δεν είχε.

           Harold Kushner, Κατακτώντας την ευτυχία

Το "σκάνδαλο του σταυρού"

Το "σκάνδαλο του σταυρού", ο "λόγος του σταυρού" που είναι μια τρέλα" (μωρία) κατά τον Απόστολο Παύλο, και που όντως είναι κάτι ασύλληπτο με την αρχαία σημασία του όρου, μου φαίνεται πως ενσαρκώνεται όχι μόνο στον ψυχικό και σωματικό πόνο που διαποτίζει την ύπαρξή μας, αλλά ακόμη βαθύτερα σ' αυτό το ουσιαστικό χάσμα που καθορίζει την πρόσβασή μου στη γλώσσα, σ' αυτό το πένθος στο χάραμα του ψυχισμού μου του οποίου την παροξυστική μαρτυρία φέρει το μελαγχολικό υποκείμενο, με τις συγκυρίες της βιολογίας του και της οικογενειακής του ζωής.
Ο Χριστός εγκαταλελειμένος, ο Χριστός στην κόλαση, παριστάνει βέβαια το σχήμα με το οποίο ο Θεός συμμετέχει στον κλήρο του αμαρτωλού. Αλλά προσφέρει επίσης και τη διήγηση αυτής της ουσιαστικής μελαγχολίας, πέραν της οποίας το ανθρώπινο ον μπορεί, ενδεχομένως, να ξαναβρεί έναν άλλον, συμβολικό πλέον συνομιλητή και όχι τροφοδοτικό στήθος. Και σ' αυτό το σημείο ο χριστιανισμός αποκομίζει τη συγκατάθεση του πλήθους - να ένα σύστημα λόγου που παράγει εικόνες στο ίδιο ράγισμα μιας λογικής που μας διαπερνά μυστικά και ριζικά: πως να μην πιστέψουμε σ' αυτό;"

Julia Kristeva, Στην αρχή ήταν η αγάπη. Ψυχανάλυση και πίστη, εκδ. Άγρα, Αθήνα 1985, σ. 84-85.

π. Σωτήρης Ζήσης. Ο παπάς του Διστόμου!

Ο Μίκης Θεοδωράκης αναφέρεται στο δράμα του ιερέα –μάρτυρα λίγο πριν δολοφονηθεί. Αξίζει να το ακούσετε στο παρακάτω video.  Στο 12.00 αρχίζει η περιγραφή .

Η σφαγή στο Δίστομο.

Η σφαγή στο Δίστομο, ο ρόλος των ιερέων, η εξαίρεση και το μεγαλείο της ψυχής των ηττημένων.

Δημοσιεύθηκε: 7 Ιουνίου 2014

Σε λίγες μέρες συμπληρώνονται 70 χρόνια από τη σφαγή του Διστόμου.218 κάτοικοι του χωριού έχασαν τη ζωή τους. Δεν είναι ο αριθμός των νεκρών που σοκάρει αλλά η αγριότητα των σφαγέων. Πέρα όμως από αυτή, το Δίστομο έχει να μας διδάξει πολλά. Το ερώτημα είναι ποιος τα ακούει;;;

Η διαστροφή των ανθρωποειδών του ναζισμού.

Στο Δίστομο οι Γερμανοί στρατιώτες ξεπέρασαν κάθε όριο. Αναφέρουμε ενδεικτικά κάποιες μαρτυρίες που συναντάμε στα κείμενα του λογοτέχνη Τάκη Λάππα:

Μια έγκυο, τη Διαμάντω Ζάκκα, και τον άντρα της, τους  σκοτώνουν σπίτι τους με αυτόματο. Ανοίγουν με λόγχη την κοιλιά τη Διαμάντως, βγάζουν το έμβρυο, το ποδοπατάνε και το λιώνουν…
Τον μικρό Στάθη Σταθά, έξι χρόνων, τον βρίσκουν μόνο του στο σπίτι. Τον βασανίζουν άγρια. Με μαχαίρι κόβουν τις σάρκες του στα μπούτια και τον αφήνουν  να πεθάνει στραγγίζοντας από αίμα… Στα παιδιά του Σταθά, την  Ελένη πέντε χρόνων και τον Γιάννη τριών,  τους κόβουν με  μαχαίρι το λαιμό, ενώ το τριμηνήτικο  βρέφος το λογχίζουν πολλές φορές και το αφήνουν στην κούνια του…
Στο σπίτι του παπά Σωτήρη, όπου μάζεψαν καμιά 15ριά, τους γάζωσαν μαζικά. Η παπαδιά εξιστορεί: «Εγώ τη στιγμή που μας βάλανε στο τουφεκίδι βύζαινα το κοριτσάκι μου, ενός χρόνου. Μου ρίξανε τρεις σφαίρες. Η μια μου χάλασε το ζερβί χέρι, η άλλη με πήρε ξώπετσα κάτω από τ’ αυτί. Η Τρίτη χτύπησε τη Μαργαρίτα μου. Της άνοιξε το κεφάλι κι όπως την κράταγα στην αγκαλιά μου τα μυαλά της πεταχτήκανε στα μούτρα μου»… 

Η φωτεινή εξαίρεση

Ένας γερμανός με αυτόματο ανεβαίνει τις σκάλες σπιτιού, βλέπει έντρομους καμιά 15ριά ανθρώπους να περιμένουν το τέλος. Τους γνέφει να σωπάσουν, λέει τη λέξη «καπούτ» και πυροβολεί πάνω από τα κεφάλια τους. Τους φάνηκε δακρυσμένος. Βγαίνει χτυπώντας δυνατά την πόρτα, κατεβαίνοντας σκοτώνει ένα σκυλί, για ξεκάρφωνα, και λέει σε μια ομάδα που ερχόταν, δείχνοντας το σπίτι, κάτι  που φάνηκε ότι περιείχε τη λέξη «καπούτ».   Η ομάδα έφυγε, οι χωριανοί γλύτωσαν… 
Απόλυτα προσωπικό ρίσκο, όχι ανώδυνος αντιναζισμός του καναπέ ή του facebook ,όπως ο δικός μας…

Ο παπάς του  χωριού, εθνομάρτυρας π. Σωτήρης Ζήσης 

Όπως αναφέρει ο θεολόγος-συγγραφέας Νίκος Νικολάου,ο π. Σωτήρης υπήρξε «συνειδητός λειτουργός και μεγάλος πατριώτης. Πάντα φρόντιζε για την πνευματική προκοπή του ποιμνίου του και αγωνιζόταν για την πολυπόθητη ελευθερία της πατρίδας του. Στις 10 Ιουνίου του 1944,οι χιτλερικοί συνέλαβαν 10 κατοίκους του μαρτυρικού Διστόμου ,με σκοπό να τους εκτελέσουν… ο π. Σωτήρης μόλις πληροφορήθηκε τη σύλληψη…έτρεξε κοντά τους και γεμάτος από δάκρυα γονατισμένος παρακαλούσε τους θηριώδεις χιτλερικούς Γερμανούς να τους αφήσουν ελεύθερους… Οι ναζίδες Γερμανοί ,μ’όλο που προσπειούνταν πως πείσθηκαν..αθέτησαν την υπόσχεσή τους. Και όχι μόνο τους σκότωσαν, αλλά έβγαλαν και τα μάτια του π. Σωτήρη, του έκοψαν το κεφάλι και σκότωσαν το μόλις δύο ετών κοριτσάκι του παπά.»

Αξιοσημείωτος επίλογος… το μεγαλείο της ψυχής των ηττημένων

Ο επικεφαλής του Διεθνούς Ερυθρού Σταυρού στην Ελλάδα, Σουηδός Στούρε Λιννέρ,ο άνθρωπος που βρέθηκε στο Δίστομο αμέσως μετά τη σφαγή, στο βιβλίο του «Η Οδύσσειά μου» γράφει για το γεγονός που τον σόκαρε θετικά στο τέλος του πολέμου: «Λίγο καιρό αργότερα η επαφή μας με το Δίστομο θ’ αποκτούσε και έναν αξιοσημείωτο επίλογο. Όταν τα γερμανικά στρατεύματα κατοχής αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν την Ελλάδα, δεν πήγαν και τόσο καλά τα πράγματα, αφού μια γερμανική μονάδα κατάφερε να περικυκλωθεί από αντάρτες ακριβώς στην περιοχή του Διστόμου. Σκέφτηκα ότι αυτό ίσως θεωρηθεί από τους Έλληνες ως ευκαιρία για αιματηρή εκδίκηση, πόσο μάλλον που η περιοχή εδώ και καιρό είχε αποκοπεί από κάθε παροχή βοήθειας σε τρόφιμα. Ετοίμασα λοιπόν φορτηγά με τα αναγκαία τρόφιμα, έστειλα μήνυμα στο Δίστομο για την άφιξή μας και έτσι βρεθήκαμε στο δρόμο για εκεί, για άλλη μια φορά, η Κλειώ και εγώ.
Όταν φτάσαμε στα όρια του χωριού, μας συνάντησε μια επιτροπή, με τον παπά στη μέση. Έναν παλαιών αρχών πατριάρχη, με μακριά, κυματιστή, λευκή γενειάδα. Δίπλα του στεκόταν ο αρχηγός των ανταρτών, με πλήρη εξάρτυση. Ο παπάς πήρε το λόγο και μας ευχαρίστησε εκ μέρους όλων που ήρθαμε με τρόφιμα. Μετά πρόσθεσε: «Εδώ είμαστε όλοι πεινασμένοι, τόσο εμείς οι ίδιοι, όσο και οι Γερμανοί αιχμάλωτοι. Τώρα, εάν εμείς λιμοκτονούμε, είμαστε τουλάχιστον στον τόπο μας. Οι Γερμανοί δεν έχουν χάσει μόνο τον πόλεμο, είναι επιπλέον και μακριά από την πατρίδα τους. Δώστε τους το φαγητό που έχετε μαζί σας, έχουν μακρύ δρόμο μπροστά τους». Σ’ αυτή του τη φράση γύρισε η Κλειώ το βλέμμα της και με κοίταξε. Υποψιαζόμουν τι ήθελε να μου πει με αυτό το βλέμμα, αλλά δεν έβλεπα πλέον καθαρά. Απλά στεκόμουν κι έκλαιγα».

Φωτο:tvxs.gr

Τι να σχολιάσεις;

Ανδρέας Χ. Αργυρόπουλος

Φωτο:enet.gr

Πηγή:  e-theologia.blogspot.gr

Γιάννης Ρίτσος “Κυριακή”

Φωτογραφία - ΑΜΟΡΓΟΣ

        Κυριακή, και μας ξύπνησαν οι καμπάνες.
Βγήκαν τα παιδιά με τα ποδήλατα.

Βγήκαν τα πουλιά με τις καρότσες.
Κ’ ένα φύλλο στάθηκε και ρώτησε:
       Τι θα γίνω εγώ μονάχο μου στο ψήλωμα
 να με δέρνει ο αγέρας και το πέλαγο
          κι ούτε να ‘χω ένα σκοινί να το τραβήξετε
         να σας φυλλοκαμπανίσω όλο το πράσινο;

H Δασκάλα

Καθώς στεκόταν μπρος στην τάξη της την Ε' δημοτικού, την πρώτη ημέρα του σχολείου η νέα Δασκάλα του σχολείου, η κυρία Τζοβάνα είπε στα παιδιά ένα ψέμα.

Όπως οι περισσότερες δασκάλες, κοίταξε τους μαθητές της και είπε ότι τους αγαπούσε όλους το ίδιο. Ότι όλοι τους ήταν καλά παιδιά. Αλλά αυτό δεν ήταν αλήθεια. Ένα παιδί ήταν διαφορετικό και της προξενούσε απέχθεια.

Κάπου στο βάθος, μόνο του, με χαμηλωμένο το κεφάλι ήταν ένα μικρό αγόρι, ο Μανούσος. Ο Μανούσος δεν έπαιζε με τα άλλα παιδιά. Ήταν παραμελημένος με τσαλακωμένα πάντα ρούχα. Ανέδιδε διάφορες οσμές, σημάδι ότι χρειαζόταν μπάνιο. Δεν μιλούσε ποτέ, δεν απαντούσε στις ερωτήσεις. Η πρώτη σκέψη της Δασκάλας ήταν «Τι μπελάς μου φορτώθηκε φέτος. Αυτό το χαζό παιδί μου χαλάει την αρμονία της τάξης. Τι μου το φέρανε εδώ; Άντε τώρα, εγώ πρέπει να κανονίζω να πάει σε κανένα ίδρυμα.»
Φερόταν όσο μπορούσε καλύτερα στο Μανούσο επιστρατεύοντας το ψεύτικο χαμόγελο και την υπομονή της. Αλλά αυτός ποτέ δεν μιλούσε. Η Τζοβάνα το αποφάσισε, δεν μπορούσε να γίνει τίποτε άλλο. Ο Μανούσος έπρεπε να φύγει από τη τάξη της. Με αυτό το σκοπό λοιπόν, θα έπρεπε να συντάξει τα απαραίτητα έγγραφα για το μπελά που την βρήκε, για να καλέσει την κοινωνική υπηρεσία να τον πάνε κάπου αλλού. Μία συγκεκριμένη παράγραφος της αναφοράς ζητούσε το ιστορικό του μαθητή. «Ω Θεέ μου, πρέπει να κοιτάξω και τον ατομικό φάκελο και όλα τα χαρτιά αυτού του χαζού. Αυτό σημαίνει ότι ένα απόγευμα πρέπει να το χαραμίσω για αυτόν. Τι να κάνω, αφού είναι για το καλό της τάξης και τη δική μου ψυχική ηρεμία θα πρέπει να το κάνω.»
Ένα απόγευμα λοιπόν αποφάσισε να κάνει αυτή την αγγαρεία. Σε ένα σκονισμένο αρχείο, μπόρεσε και βρήκε την πρώτη αναφορά. Η δασκάλα της Α' δημοτικού έγραφε: «Ο Μανούσος είναι ένα φωτεινό παιδί, πανέξυπνο, με έτοιμο πάντα το χαμόγελο. Κάνει τις εργασίες του σωστά και προσεγμένα, και έχει καλούς τρόπους. Είναι χαρά να τον έχουμε κοντά μας».
Με περιέργεια έψαχνε να βρει τη δεύτερη αναφορά. Σε μία ντουλάπα βρέθηκε. Η δασκάλα της Β' δημοτικού έγραφε: «Ο Μανούσος είναι άριστος μαθητής. Αγαπητός από τους συμμαθητές του, αλλά φαίνεται προβληματισμένος εξ αιτίας της μητέρας του, που έχει μια ανίατη ασθένεια, η ζωή στο σπίτι θα είναι δύσκολη».
Με αγωνία έψαχνε τη τρίτη αναφορά. Θα υπήρχε άραγε; Σε ένα άσχετο φάκελο, τελικά βρέθηκε. Η δασκάλα της Γ' δημοτικού έγραφε: «Η μητέρα του δεν έχει επαφή με τη πραγματικότητα εδώ και μήνες στο νοσοκομείο, ο πατέρας του είναι χαμένος, ο Μανούσος ώρες – ώρες κοιτάζει απόμακρα το ταβάνι και δεν δείχνει το ίδιο ενδιαφέρον να κάνει τις σχολικές του εργασίες όπως και παλαιότερα. Του φέρομαι με επιείκεια και προσπαθώ να μην τον ζορίζω».
Η Τζοβάνα έψαχνε σε όλο το αρχείο για τη τέταρτη αναφορά, πέταγε τους φακέλους στο πάτωμα, δεν την ενδιέφερε πια να κρατήσει καμία ταξινόμηση σε αυτό το άθλιο αρχείο. Κάπου τελικά σε αυτό το χάος βρέθηκε και η τέταρτη αναφορά. Η δασκάλα της Δ' δημοτικού έγραφε: «Ο Μανούσος έχασε τη μητέρα του και ο πατέρας του πίνει. Ο Μανούσος έκλαιγε συχνά και έλεγε: «Που είναι η μανούλα μου; Που είναι η μανούλα μου;» συνεχώς. Του εξηγήθηκε πως έχει η κατάσταση αλλά δεν φαίνεται να το καταλαβαίνει. Δεν δείχνει πια ενδιαφέρον για το σχολείο.»
Η κυρία Τζοβάνα τακτοποίησε όπως-όπως (δηλαδή όπως ακριβώς το βρήκε) το ανάστατο αρχείο και πήγε σπίτι της. Έσκισε τα χαρτιά αποπομπής του Μανούσου που ετοίμαζε. Εκείνο το βράδυ αισθανόταν περισσότερο ζωντανή από ότι συνήθως, αλλά και πολύ μα πολύ πιο μόνη. Αναρωτήθηκε τι αληθινή χρησιμότητα είχε το να μαθαίνει γραφή, ανάγνωση και αριθμητική στα παιδιά.
Την επόμενη μέρα, στο διάλλειμα, όλα τα παιδιά βγήκαν για να παίξουν. Όλα εκτός από το διαφορετικό παιδί. «Μανούσο, του είπε, η μανούλα σου πήγε στον ουρανό, αλλά αν σου λείπει, μπορείς να θεωρείς εμένα σαν μανούλα σου από εδώ και πέρα.» Αγκάλιασε με δύναμη το παιδί. Ο Μανούσος δεν είπε τίποτα.
Από εκείνη τη μέρα η κυρία Τζοβάνα συνειδητά, δεν αγαπούσε το ίδιο όλα τα παιδιά της τάξης της. Ένα από τα παιδιά το αγαπούσε περισσότερο, το θεωρούσε πια δικό της και δεν έχανε ευκαιρία να το δείξει. Του μιλούσε πια όπως ακριβώς και στα υπόλοιπα, το κράταγε μία ώρα παραπάνω για να του μαθαίνει νέα πράγματα, του αγόραζε πράγματα, το πήγαινε με τα πόδια μέχρι το σπίτι του, του έκανε μπάνιο, του σιδέρωνε τα ρούχα σε ένα σπίτι όπου ο πατέρας έλειπε, και οι γειτόνισσες πότε η μια, πότε η άλλη φέρναν φαγητό.
Σιγά-σιγά το παιδί αντιδρούσε και ξαναγινόταν ομιλητικό και ζωντανό. Ενδιαφερόταν και πάλι για τα μαθήματά του. Στο τέλος της χρονιάς ήταν έθιμο οι γονείς των παιδιών να δίνουν ένα δώρο στη Δασκάλα. Όλα ήταν διπλωμένα σε πολύχρωμα χαρτιά με ωραίους φιόγκους, και η Δασκάλα τα άνοιγε με ευχαρίστηση και όλα τα παιδιά χειροκροτούσανε για το κάθε δώρο, το οποίο το κάθε ένα συναγωνιζότανε το άλλο. Αφού τελείωσε η γιορτή, η κυρία Τζοβάνα πήγε το Μανούσο στο σπίτι για τελευταία φορά. Ένας θείος του θα τον έπαιρνε μακριά, για πάντα.
Η κυρία Τζοβάνα φίλησε το Μανούσο για τελευταία φορά. Το παιδί, δειλά, της έδωσε κάτι που είχε τυλιγμένο σε μία χαρτοσακούλα του μανάβη. Ακολούθησαν οι αποχαιρετισμοί και οι ευχαριστίες των συγγενών. Η κυρία Τζοβάνα θυμήθηκε το πακετάκι μόνο αφού έφτασε σπίτι της. Το άνοιξε και βρήκε μέσα ένα βραχιόλι, τίποτα ιδιαίτερο, ένα φτηνό χιλιοφορεμένο βραχιόλι που λείπανε μερικές χάντρες του και ένα χρησιμοποιημένο (είχε λιγότερο από το μισό) μπουκαλάκι παλιομοδίτικο άρωμα. Και μία καρτούλα ζωγραφισμένη. Ήταν η παιδική ζωγραφιά μιας δασκάλας, που η κυρία Τζοβάνα αναγνώρισε τα χαρακτηριστικά της και μία επιγραφή: «Η μανούλα μου».
Από τότε κάθε χρόνο, στο τέλος της χρονιάς, η κυρία Τζοβάνα λάμβανε μία κάρτα από το Μανούσο. Κάποιες φορές με φωτογραφία, με τα νέα του να της λέει τους βαθμούς του στο Λύκειο, στο Πανεπιστήμιο. Άλλες φορές νέα από τα ταξίδια του, και δώρα, γιατί πια ο Μανούσος είχε γίνει ένας σπουδαίος επιστήμονας.
Μία χρονιά όμως, το γράμμα ήταν διαφορετικό. Ήταν προσκλητήριο γάμου και αεροπορικά εισιτήρια για έναν μακρινό προορισμό στο εξωτερικό. Η κυρία Τζοβάνα μεγάλη πια έφτασε στη πολυτελή δεξίωση του γάμου. Ο σερβιτόρος που ήταν στην είσοδο, της έκανε ιδιαίτερες φιλοφρονήσεις. «Oh, Welcome Mrs. Johanna» και την οδήγησε στο πιο ξεχωριστό τραπέζι. Η κυρία Τζοβάνα ένιωσε κάπως άβολα εκεί. Δεν είχε και κανέναν γνωστό να μιλήσει.
Κάποια στιγμή μπήκε ο γαμπρός με μία επίσημη ενδυμασία. Ήταν φανερό ότι ο Μανούσος ήταν πια ένα σημαίνον πρόσωπο της κοινωνίας εκεί. Από όλους τους ανθρώπους που τον περιτριγύριζαν αυτός ξεχώρισε με πολύ ιδιαίτερο τρόπο την κ. Τζοβάνα. Την αποκάλεσε με σεβασμό μητέρα και την έπιασε αγκαζέ για να προχωρήσουν για τη τελετή.
«Εσύ ήσουν η πιο ξεχωριστή μου δασκάλα, γιατί με έκανες ικανό να γίνω ένας καλός μαθητής» - «Εσύ ήσουν ο πιο ξεχωριστός μου μαθητής, γιατί με έκανες να γίνω δασκάλα» του απάντησε η δασκάλα που φορούσε ένα χιλιοφορεμένο φτηνό βραχιόλι και ένα ξεχασμένο πια, παλιομοδίτικο άρωμα.

Η εικόνα λήφθηκε από: www.astrosparalio.gr
Πηγή: emmkopanakis.blogspot.gr/

Πώς να κρατήσουμε ανοιχτή την επικοινωνία με τα παιδιά

Δεν είναι πάντα εύκολο να συζητήσουμε με τα παιδιά μας, κυρίως από μια ηλικία και μετά και κυρίως όταν υπάρχει κάτι που νιώθουμε ότι πραγματικά πρέπει να κουβεντιάσουμε μαζί τους. Η προσπάθεια να «ανοιχτεί» ένα παιδί και να εκφράσει ό,τι το απασχολεί είναι δύσκολη ακόμα και για τους ψυχοθεραπευτές, όπως μας διαβεβαιώνει ο καθηγητής ψυχολογίας και συγγραφέας του βιβλίου Pride and Joy: A Guide to Understanding Your Child's Emotions and Solving Family Problems, Κένεθ Μπάρις. Όμως με την απαραίτητη προσπάθεια μπορούμε να κρατήσουμε πάντα ανοιχτό έναν δίαυλο επικοινωνίας με τα παιδιά μας και να τους αποδείξουμε ότι το να μοιράζονται τα συναισθήματά τους είναι απλό, φυσιολογικό και πολύ απελευθερωτικό. Για να το καταφέρουμε, ο δρ. Μπάρις μάς προτείνει να ξεκινήσουμε άμεσα να…

 …δείχνουμε ενθουσιασμό για τα ενδιαφέροντα του παιδιού (ακόμα κι αν δεν είναι αυτά που εμείς θα επιλέγαμε). Είναι ο πιο σίγουρος τρόπος να ξεκινήσετε έναν ειλικρινή διάλογο με τα παιδιά κάθε ηλικίας.

…δείχνουμε κατανόηση για τις απογοητεύσεις, τις απώλειες και το θυμό τους. Όταν ένας ψυχοθεραπευτής έχει απέναντί του ένα παιδί που αρνείται να μιλήσει και να επικοινωνήσει μαζί του, ξέρει πως αν το ρωτήσει τι θεωρεί άδικο στη ζωή του, εκείνο θα αρχίσει να ανοίγεται. Οι γονείς μπορούμε να ξεκινήσουμε μια κουβέντα με φράσεις όπως «ξέρω ότι νιώθεις ότι αδικήθηκες όταν…» ή «καταλαβαίνω ότι έχεια απογοητευτεί…» ή «πόσο πολύ θύμωσες όταν…». Έτσι όχι μόνο βοηθάμε τα παιδιά να μας μιλήσουν για τα συναισθήματά τους αλλά επιπλέον τους δείχνουμε ότι η απογοήτευση είναι μέσα στη ζωή κι ότι ο θυμός ή το αίσθημα αδικίας είναι φυσιολογικό και δεν θα κρατήσει για πάντα.

…τους μιλάμε για τις δικές μας εμπειρίες. Διηγηθείτε τους περιστατικά από τη δική σας ζωή, κυρίως όταν νιώθουν θλίψη, άγχος ή απογοήτευση. Δείξτε τους ότι καταλαβαίνετε πώς νιώθουν ακριβώς επειδή έχετε βρεθεί σε παρόμοια θέση.

… αφήνουμε τα παιδιά να συμμετέχουν στην επίλυση καθημερινών προβλημάτων που αντιμετωπίζει η οικογένεια. Συζητήστε μαζί τους και ζητήστε τη γνώμη τους. Πείτε, για παράδειγμα, «το πρωί όταν πρέπει να ετοιμαστείς για το σχολείο κι εμείς να φύγουμε για τη δουλειά, πάντα κάτι προκύπτει και δεν είναι κανείς στην ώρα του Εσύ, τι προτείνεις να κάνουμε;» Συνήθως τα παιδιά συμμετέχουν με ενθουσιασμό σε μια τέτοια διαδικασία, κυρίως εάν στη δική σας τοποθέτηση δείξετε κατανόηση για τα δικά τους συναισθήματα, και πολλές φορές δίνουν τις καλύτερες λύσεις.

…αναγνωρίζουμε τα λάθη μας. Όταν εμείς παραδεχόμαστε τα λάθη μας, είναι πιο πιθανό τα παιδιά να έρχονται να μας μιλήσουν ότι νιώθουν ότι εκείνα έχουν κάνει λάθος.

…δείχνουμε στοργή και ευγένεια όταν ασκούμε κριτική στα παιδιά. Ακόμα κι όταν διαφωνείτε πάνω σε κάτι, πείτε στο παιδί πρώτα τι από αυτά που ισχυρίζεται θεωρείτε σωστό και μετά τι θεωρείτε λάθος.

…κουβεντιάζουμε κάθε μέρα για 10 λεπτά πριν τον ύπνο. Είναι ο χρόνος που αφιερώνουμε να ακούσουμε τις ανησυχίες ή ό,τι άλλο θέλει να μας πει. Αν εκείνο δεν έχει κάτι να πει, διηγηθείτε εσείς κάτι που συνέβη στην ημέρα σας, ίσως κάτι που σας άγχωσε ή κάτι που σας φάνηκε αστείο. Ρωτήστε το τι περιμένει με ανυπομονησία ή το αγχώνει για την επόμενη μέρα. Για τα παιδιά αυτές οι στιγμές είναι τόσο σημαντικές όσο αυτές του παιχνιδιού.

…τους δίνουμε χρόνο. Όταν συζητάτε κάτι με το παιδί, μη το πιέζετε να σας δώσει απαντήσεις εδώ και τώρα. Ιδιαίτερα τα αγόρια χρειάζονται αρκετό χρόνο προκειμένου να απαλλαγούν από την αμυντική θέση στην οποία μπαίνουν αυθόρμητα. Πείτε απλά «καταλαβαίνω πώς νιώθεις, ας το ξανακουβεντιάσουμε αύριο και ίσως έχουμε κάτι καινούριο να πούμε».

…είμαστε προσεκτικοί όταν μιλάμε για άλλους. Εάν είστε συχνά επικριτικοί απέναντι στους άλλους, τα παιδιά σας είναι πιθανό να αισθάνονται άγχος για πώς κρίνετε και τη δική τους συμπεριφορά.
 Από: Ελένη Καραγιάννη
 http://www.imommy.gr/mama/sxeseis/article/4133/pws-na-krathsoyme-anoixth-thn-epikoinwnia-me-ta-paidia/#.UvaqzmPO3Jo.facebook

Τα ασήκωτα φορτία.

ημερολόγιο

Ήταν μια φορά και έναν καιρό, ένας νεαρός άντρας που κουβαλούσε στην πλάτη ένα χαλίκι. Ήταν σκυφτός, σαν να έπεσε στις πλάτες του το βάρος όλου το κόσμου. Έσερνε τα πόδια του με κόπο, το βλέμμα προσηλωμένο στο μονοπάτι του, τα χέρια κρατούσαν σφιχτά το χαλίκι του. Το πρόσωπο του ήταν κάπως αυλακωμένο, παράταιρο στην ηλικία του.

Στη διαδρομή συνάντησε μια μεσήλικη γυναίκα, ντυμένη στα μαύρα που κουβαλούσε στην πλάτη ένα άδειο, χρυσό κλουβί. Δε μίλησαν, δε συστήθηκαν, παρά μόνο συνέχισαν να περπατάνε μαζί προς την ίδια κατεύθυνση. Εκείνη κοιτούσε που και που λαθραία το νεαρό και απορούσε για κείνο το μικρό χαλίκι. Εκείνος ήταν περίεργος για το χρυσό κλουβί, αλλά δεν τη ρώτησε τίποτα.

Λίγο πιο κάτω, προστέθηκε στην παρέα τους ένας ηλικιωμένος κύριος. Τους χαμογέλασε και άρχισε να περπατά μαζί τους, χωρίς πάλι να γίνουν οι απαραίτητες συστάσεις. Ο ηλικιωμένος έσερνε ένα μπαούλο με το αριστερό του χέρι, ενώ με το δεξί κρατούσε τη μαγκούρα του. Κρατιόταν καλά για την ηλικία του, ήταν αξιοπρεπής κύριος, ευγενής. Κοιτούσε και αυτός κλεφτά τους άλλους δυο και αναρωτιόταν για το χαλίκι και το κλουβί. Ο νεαρός σκέφτηκε για τον παππού «Μα καλά, γέρος άνθρωπος που πάει με το μπαούλο; Γιατί δεν κάθεται σπίτι του;». Η γυναίκα πάλι αναρωτιόταν γιατί να μην έχει κάποιον να τον βοηθήσει και γιατί να είναι σημαντικό για κείνον.

Συνέχισαν έτσι για λίγη ώρα, αναρωτώμενοι ο ένας για τον άλλον. Στην πορεία τους εμφανίστηκε ένα μικρό κορίτσι που έτρεχε γελώντας. Όταν την πλησίασαν αρκετά, το κοριτσάκι στάθηκε, τους κοίταξε έναν έναν και γεμάτη απορίες άρχισε να ρωτά..

Άρχισε με τον νεαρό..
Κοριτσάκι: Γιατί είσαι λυπημένος;
Νεαρός : Έχω μια θλίψη μεγαλύτερη από μένα. Και να , έχω και αυτό το φορτίο στην πλάτη που με βαραίνει.
Κοριτσάκι: Μα ποιο φορτίο;
Νεαρός: Δεν βλέπεις το χαλίκι;
Κοριτσάκι: Ναι. Μα αυτό είναι τόσο βαρύ; Γιατί δε δοκιμάζεις να το βάλεις για αρχή στην τσέπη σου;

Συνέχισε με την κυρία…
Κοριτσάκι: Ωραίο είναι το κλουβί σας. Είχε μέσα κάποιο πουλί; Πού πήγε;
Κυρία: Είχε έναν όμορφο παπαγάλο γλυκό μου κοριτσάκι. Μα έφυγε..
Κοριτσάκι: Και τώρα πού το πάτε;
Κυρία: Το παίρνω όπου πάω μαζί μου για να το θυμάμαι.
Κοριτσάκι: Μα θα το θυμάστε όπου και αν πάτε, δεν χρειαζόμαστε κλουβιά για να αισθανόμαστε ελεύθερα με τις αναμνήσεις μας. Τις κουβαλάμε μέσα μας. Έτσι μου πε η μαμά μου, όταν πέθανε η γιαγιά.

Και τέλος πλησίασε τον ηλικιωμένο..
Κοριτσάκι: Φαίνεστε μεγάλος και κουρασμένος, γιατί το κουβαλάτε;
Ηλικιωμένος: Εδώ μέσα έχω όλες μου τις αναμνήσεις. Τις φωτογραφίες του γάμου μου, τα πρώτα ρουχαλάκια των παιδιών μου, αναμνηστικά των εγγονιών μου, το μετάλλιο μου από τον πόλεμο.
Κοριτσάκι: Και γιατί δεν σας βοηθά κανείς παππουλάκο;
Ηλικιωμένος: Παιδί μου, είναι δικά μου δώρα αυτά, τα προνόμια της ζωής μου και είναι χρέος μου να τα κουβαλήσω με τα χέρια μου.
Κοριτσάκι: Α κατάλαβα. Και γιατί δεν τα βάζετε στο σπίτι σας, να τα έχετε ενθύμια να τα βλέπετε και να χαίρεστε; Πρέπει να τα κουβαλάτε;

Και οι τρεις έμειναν αμίλητοι να κοιτάνε το μικρό κορίτσι, που μες την αθωότητα του, απαλλαγμένο από τα βάρη της ζωής, συνέχισε να τρέχει χαρούμενο.

Ο νεαρός, πέταξε με φόρα μακριά το χαλίκι και σταμάτησε να καμπουριάζει..
Η κυρία, άφησε με προσοχή κάτω το κλουβί, άνοιξε το πορτάκι και το κρέμασε στο πιο κοντινό δέντρο να μπαινοβγαίνουν τα πουλιά..
Ο ηλικιωμένος, άνοιξε το μπαούλο και άπλωσε τις αναμνήσεις του στον ήλιο, ενώ το μπαούλο το χάρισε στον πρώτο πλανόδιο που πέρασε..

Και μετά συνέχισαν και οι τρεις την πορεία τους με ένα ελαφρύ μειδίαμα. Μα κοίτα να δεις. Όποιος τους παρατηρούσε από μακριά θαρρείς και νόμισε πως ψήλωσαν έναν πόντο.
  
Ράνια Πανουργιά Ψυχολόγος
Πηγή: http://www.newsplus.gr/sthles//Ta_asikota_fortia/?n=182869

Φαρισαίος - Τελώνης 0-1...

" Μισητή έναντι Κυρίου και ανθρώπων υπερηφανία" θα μας παραγγείλει η Σοφία Σειράχ (1, 7)
 κι όμως είναι ο εγωισμός το αρχαιότερο είδωλο στην ανθρώπινη ιστορία..Χαρακτηρισμοί πολλοί δίνουν το στίγμα του: βαριά αρρώστια της ψυχής, επικίνδυνο μικρόβιο, δηλήτηριο του πνεύματος, βδέλυγμα στο Θεό, κατάρα στους ανθρώπους, σύννεφο που σκεπάζει τον ήλιο, σκουριά που καταστρέφει την λαμπάδα της αρετής.  Είναι ομοιος με διπλό φακό που μεγαλώνει τον εαυτό μας και μικραίνει τους άλλους.  Λερναία Ύδρα με τις πολλές κεφαλές . Η προβολή του εγώ είναι στην φύση του παλαιού ανθρώπου και το πιο αδύναμο σημείο του χαρακτήρα μας...Για τους πρωτοπλάστους η αχίλλειος πτέρνα , ο πόθος της ισοθείας που τους κατήντησε μισόθεους..... Ο πνευματικός διακριτικά θα τσακίσει σε κείνον που΄ χει θέληση για να ταπεινωθεί το κακό Εγώ ενώ δεν θα τραυματίσει το δημιουργικό εγώ που προάγει την ζωή...Ασφαλώς είναι πολύ δύσκολο να ταπεινωθούμε...κείνο που μας διακρίνει σήμερα είναι η ταπεινολογία που αφθονεί στον κόσμο και που είναι καθαρή υποκρισία όπως του Φαρισαίου .... Η ταπείνωση συνιστά πολύ προσευχή, επιβολή στον εαυτό μας, ομολογία των λαθών, αυταπάρνηση, αγάπη,αυτοεξαίταση, αυτοκριτική, περιφρόνηση επαίνων, εξομολόγηση ειλικρινή όπως έκανε ο Τελώνης ..... Φτάσαμε σε μια εποχή ανθροπωκεντρική, θεοποίησης της λογικής. Κατά συνέπεια επιτρέπονται όλα τα παράλογα, η ζωή υπάρχει να ευφραίνει την ψυχή σήμερα κι αυτό είναι αυτοσκοπός....Ασφαλώς το αποτέλεσμα είναι άκρως αντίθετο του αναμενόμενου και τούτο δεν κρύβεται .....Ο άνθρωπος θεός, τα αμέτρητα αδούλωτα εγώ, είναι τόσο αχόρταγα και κτηνώδη που δεν χορταίνουν αν δε φάνε τις σάρκες του συναθρώπου..... Η υψηλοφροσύνη είναι παραφροσύνη μέτριας μορφής ίσως η πιο μεγάλη απάτη.....
 Φαρισαίος - Τελώνης 0-1...

Ένας αιώνιος πανανθρώπινος αγώνας στο είναι μας... Αληθινός και ψεύτικος εαυτός σε διαρκή σύγκρουση.... Το κίτς, ο επαρχιωτικός ξυπασμός, το δήθεν μιας κάστας μασκοφορεμένων Φαρισαίων σε όλους τους τομείς του κοινωνικού ιστού προσπαθεί και πάντα το πετυχαίνει να καταπίνει όποιον Τελώνη σκάφτει βαθιά την ψυχή του για ν ανασύρει και να πετάξει τα ξεχασμένα σκουπίδια της αμαρτίας και τον βόρβορο της κακίας, όποιον ξεμασκαρεύεται μόνος του και δημόσια αναγνωρίζοντας συνάμα ταπεινά την εύθραστη ανθρώπινη φύση του..... Όμως αν στην κοινωνία των φελών που επιπλέουν μοιάζει πως το πάνω χέρι έχουν οι μασκοφόροι της συμφοράς των λαών, η τελική νίκη και δικαίωση έρχεται να στεφανώσει τους αφανείς ήρωες, τις γλυκιές ταπεινές ψυχούλες που γελούν άτσαλα σαν παιδιά, παίζουν στην λάσπη, φορούν σκισμένα ρούχα, τρώνε κρεμύδι, πίνουν μπύρα απ'  το μπουκάλι , τρέχουν χέρι χέρι στην παραλία, ρουφούν την ζωή ως το μεδούλι, αμαρτάνουν μετανοούν και νοιώθουν ως μιάσματα της κοινωνίας. Και ναι ρε κοινωνία των τύπων, της ψευτιάς , της κατάκρισης, της μακιγιαρισμένης σαπίλας, είναι ώσπερ οι λοιποί των ανθρώπων απο πηλό με πάθη και πολλές πολλές αδυναμίες.... Ευτυχώς που για τον γλυκύτατο Χριστό της Ναζαρέτ, της Βηθλεέμ, του φρικτού Γολγοθά, άγιος είναι ο μετανοημένος αμαρτωλός .Αλλιώς σίγουρα οι πλήστοι εξ ημών σήμερα θα΄μασταν στην πυρά που ετοιμάζουν οι αμαρτάνοντες ευσεβώς. Θαυματοποιοί, ευσεβείς των πνευματικών σαλωνιών, που ασφαλώς δεν είναι ώσπερ οι λοιποί των ανθρώπων..... 'Οσο ποιο γρήγορα νοιώσουμε πόσο εφήμεροι ήμαστε, πόσο ανθρωπάκια, πόσο βούρκο κρύβουμε μέσα μας, πως ήρθαμε, είδαμε, υποψιαστήκαμε την ζωή και φεύγουμε, τόσο ποιο γρήγορα θα βρούμε τα αιώνια και σωτήρια ανταλακτικά της ψυχής να μπούμε στην αιωνιότητα για να γευτούμε την όντως ζωή..... Απ την άλλη αργά ή γρήγορα οι μάσκες πέφτουν οι μουτζούρες όμως μένουν κι αφήνουν για πάντα αγιάτρευτες πληγές . .
Πρεσβύτερος Εμμανουήλ Εμ. Γεωργιακάκης

Πρώτος Παγκόσμιος Πόλεμος. 100 χρόνια μετά!

Φέτος γιορτάζονται με διάφορες εκδηλώσεις σε πολλές χώρες τα 100 χρόνια από την έναρξη του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου, του λεγόμενου Μεγάλου Πολέμου. Στο ίντερνετ μπορείτε να περιηγηθείτε στα διάφορα σχετικά σάϊτ, να ενημερωθείτε για τους εορτασμούς και να μάθετε γεγονότα που ίσως σας είναι άγνωστα.

Το People & Ideas συμμετέχει μεταφράζοντας για τους φίλους του ένα απόσπασμα από το ογκώδες βιβλίο «Τραγωδία κι ελπίδα» του σημαντικού Αμερικανού ιστορικού Carroll Quigley που αναφέρεται στην σύγχρονη παγκόσμια ιστορία.

Ο Πρώτος Παγκόσμιος Πόλεμος αποτέλεσε καταστροφή τέτοιου μεγέθους που ακόμα και σήμερα η φαντασία δυσκολεύεται να το συλλάβει. Το έτος 1916, σε δύο μάχες (του Βερντέν και του Σομ) οι δύο πλευρές είχαν συνολικές απώλειες 1.700.000 ατόμων. Κατά την ομοβροντία του πυροβολικού με την οποία ξεκίνησε η Γαλλική επίθεση στο Chemin des Dames τον Απρίλιο του 1917 έπεσαν 11 εκατομμύρια οβίδες σε ένα μέτωπο 48 χιλιομέτρων μέσα σε 10 ημέρες. Τρεις μήνες αργότερα, σε ένα μέτωπο 18 χιλιομέτρων στο Passchendaele, οι Βρετανοί έριξαν 4.250.000 οβίδες που στοίχισαν 22 εκατομμύρια λίρες σε μια προκαταρκτική ομοβροντία και 400 χιλιάδες άνδρες στην επίθεση του πεζικού που ακολούθησε. Κατά την γερμανική επίθεση του Μαρτίου 1918, 62 μονάδες με 4500 βαρειά όπλα και χίλια αεροπλάνα αναπτύχθηκαν σε μέτωπο πλάτους μόνον 72 χιλιομέτρων. Σε όλα τα μέτωπα καθ’όλη την διάρκεια του πολέμου περίπου 13 εκατομμύρια άνδρες από διάφορες ένοπλες δυνάμεις πέθαναν από τραύματα και αρρώστιες.

Προφανώς οι απώλειες ανθρώπων και περιουσιών σε τέτοιο επίπεδο απαιτούσαν τεράστια κινητοποίηση πόρων σε όλο τον κόσμο και δεν μπορούσαν παρά να έχουν μακροπρόθεσμες επιπτώσεις στην σκέψη και τις πράξεις των ανθρώπων που είχαν αναγκαστεί να υποστούν τέτοια ταλαιπωρία. Ορισμένα κράτη καταστράφηκαν ή σημαδεύτηκαν για πάντα. Υπήρξαν βαθιές τροποποιήσεις στα οικονομικά, στις κοινωνικές σχέσεις, στην πνευματική ζωή και στα συναισθήματα. Πάντως, δυο γεγονότα πρέπει ν’αναγνωρίσει κανείς. Ο πόλεμος δεν έφερε τίποτα καινούριο στον κόσμο. Μάλλον επέσπευσε τις διαδικασίες αλλαγής που είχαν ξεκινήσει εδώ και αρκετό διάστημα και θα συνεχίζονταν ούτως ή άλλως, με αποτέλεσμα οι αλλαγές που θα συνέβαιναν σε μια περίοδο τριάντα έως πενήντα ετών εν καιρώ ειρήνης να επέλθουν μέσα σε πέντε χρόνια στην διάρκεια του πολέμου. Επίσης, οι αλλαγές ήταν πολύ μεγαλύτερες σε αντικειμενικά γεγονότα και στην οργάνωση της κοινωνίας παρά στις ιδέες των ανθρώπων γύρω από αυτά τα γεγονότα ή την οργάνωση. Θα μπορούσε να πει κανείς πως οι αλλαγές υπήρξαν πάρα πολύ γρήγορες για να τις δεχτεί ο νους των ανθρώπων ή, -το πιο πιθανόν- ότι οι άνθρωποι, βλέποντας τις μεγάλες αλλαγές που συνέβαιναν παντού, τις αναγνώριζαν αλλά υπέθεταν ότι ήταν απλώς προσωρινές διαταραχές εξ αιτίας του πολέμου που όταν θα ερχόταν η ειρήνη θα έφευγαν και όλοι θα επέστρεφαν στον αργό, ευχάριστο κόσμο του 1913. Αυτή η άποψη που κυριαρχούσε στην σκέψη της δεκαετίας 1920 ήταν πολύ διαδεδομένη και πολύ επικίνδυνη. Στην προσπάθειά τους να επιστρέψουν στο 1913, οι άνθρωποι αρνούνταν να αναγνωρίσουν ότι οι αλλαγές του πολέμου ήταν λίγο πολύ μόνιμες και αντί να προσπαθούν να λύσουν τα προβλήματα που προέκυψαν από αυτές τις αλλαγές, ύψωναν μια ψεύτικη πρόσοψη προσποίησης, ζωγραφισμένη με τέτοιο τρόπο ώστε να θυμίζει το 1913, προκειμένου να σκεπάσουν τις μεγάλες αλλαγές που είχαν συμβεί. Έπειτα, φερόμενοι λες και η πρόσοψη ήταν πραγματική και παραμελώντας την απροσάρμοστη πραγματικότητα που κινείτο από πίσω, οι άνθρωποι της δεκαετίας 1920 βρέθηκαν σε έναν αγχώδη κόσμο ψευδαισθήσεων μέχρι την ύφεση του 1929-1935 οπότε οι διεθνείς κρίσεις που ακολούθησαν έσκισαν την πρόσοψη και έδειξαν την τρομερή πραγματικότητα που επί πολύ καιρό είχαν παραμελήσει.
Μετάφραση αποσπάσματος: Λητώ Σεϊζάνη
Πηγή:  http://peopleandideas.gr/2014/02/05/first-world-war/

Από τους Λόγους των Τριών Ιεραρχών.

ΤΟ ΚΑΚΟ ΕΙΝΑΙ ``ΚΑΚΟ``
(Ἁγ. Ἰωάννου Χρυσοστόμου, Εἰς τὴν Α΄ πρὸς Θεσσαλονικεῖς, Ὁμιλία, θ΄, γ’.
Μετάφραση: Νικοπόλεως Μελέτιος.
Περιοδικό: Λυχνία Νικοπόλεως, Ἱ. Μ. Νικοπόλεως, Νοέμβριος 2010, Ἀρ. Φ. 328)

Σκοτάδι εἶναι τὸ κακό. Θάνατος εἶναι. Νύχτα εἶναι. Μιὰ κατάσταση τόσο κακή, ποὺ μᾶς κάνει καὶ δὲν βλέπουμε, ἐκεῖνα ποὺ θὰ ἔπρεπε νὰ τὰ βλέπαμε καὶ δὲν κάνουμε τίποτε ἀπὸ ἐκεῖνα, που ἦταν τὸ πιὸ καλὸ γιὰ μᾶς νὰ τὰ κάναμε!
Οἱ πεθαμένοι παίρνουν ἄσχημη ὄψη· δυσάρεστη σὲ μᾶς· καὶ γρήγορα βρωμᾶνε.
Τὸ ἴδιο καὶ οἱ ψυχὲς ἐκείνων ποὺ ζοῦν βουτηγμένοι στὸ κακό. Εἶναι γεμᾶτες βρώμα καὶ δυσωδία.
Κλειστὰ τὰ μάτια. Σφιγμένα τὰ χείλη. Ἀκίνητοι καὶ ἄσειστοι, κολλημένοι στὸ κακό! Ὑπάρχει καὶ κάτι ἀκόμη χειρότερο.
Γιατί; Γιατί, αὐτοὶ εἶναι, τοὐλάχιστον, καὶ γιὰ τὰ δύο (σῶμα καὶ ψυχή), νεκροὶ καὶ πεθαμένοι. Ἐνῶ κάτι ἄλλοι ποὺ ζοῦν σωματικά, εἶναι γιὰ τὴν ἀρετὴ καὶ τὸ καλό, ἐντελῶς ἀναίσθητοι, ἐντελῶς πεθαμένοι, γεμᾶτοι ζωντάνια στὸ νὰ κάνουν τὸ κακό!...
Καὶ πάρε παράδειγμα:
Χτύπα πεθαμένο! Δὲν αἰσθάνεται τίποτε. Καὶ δὲν ἀντιδρὰ καθόλου! Καὶ ὅπως ἕνα ξύλο ἅμα πάρει φωτιὰ ``καίει``, ἔτσι καὶ ἡ ψυχὴ ποὺ εχασε τὴν ζωή, ``καίει``, ἁπλὰ καίει. Χωρὶς νὰ μπορεῖ νὰ ἀντιδράσει στὴν φωτιὰ ποὺ τὴν καίει! Καὶ ὅσο καὶ ἄν τὴν χτυπᾶς ἤ τὴν τρυπᾶς, τίποτε δὲν καταλαβαίνει, τίποτε δὲν τῆς προκαλεῖ πόνο! Καὶ δὲν πέφτει καθόλου ἔξω, αὐτὸς ποὺ θὰ εἰπεῖ, ὅτι ὁ ὑποδουλωμένος στὸ κακό, μπορεῖ νὰ συγκριθῆ μόνο μὲ τρελλό, ἤ μεθυσμένο!
Ὁ τρελλός, σὲ ὅ,τι καὶ ἄν κάμει βρίσκει κατανόηση· γιατὶ τὴν κακή του κατάσταση δὲν τὴν διάλεξε. Δὲν εἶναι προαιρέσεως τὸ νόσημά του, ἀλλὰ φύσεως. Απὸ ἄλλη αἰτία τοῦ ἦρθε. Ἀντίθετα, ἐκεῖνος ποὺ ζεῖ μὲ τὸ κακό, καὶ τὴν ἁμαρτία, πῶς νὰ βρεῖ κατανόηση; Πῶς νὰ τοῦ δείξει κανεὶς συμπόνια;
Ἀπὸ ποὺ μᾶς ξεφύτρωσε τὸ κακό;
Πῶς κατάντησαν τόσοι ἄνθρωποι στὸ κακό;
Ἀπὸ ποῦ; Μὲ ἐρωτᾶς; Πές το μου σύ. Ἀπὸ ποῦ μᾶς ξεφύτρωσαν τόσες ψυχικὲς ἀῤῥώστιες; Ἀπὸ ποῦ ἔρχεται ἡ φρενοβλάβεια; Ἀπὸ ποῦ ἡ ἀναισθησία; Ὄχι ἀπὸ τὴν χαλάρωση τοῦ πνευματικοῦ μας ἀγώνα;
Καὶ ἄν ακόμη καὶ τὰ σωματικά μας νοσήματα ξεκινᾶνε απὸ τὰ δικά μας λάθη, ἀπὸ δική μας κακὴ διάθεση καὶ κακὴ ἐπιλογή, πόσο πιὸ πολύ, σε κακή μας προαίρεση καὶ ἐπιλογή, ὀφείλονται τὰ ψυχικὰ καὶ πνευματικά μας ἀῤῥωστήματα.
Πῶς μᾶς κόλλησε ἡ μέθη; Ὄχι ἐπειδὴ δὲν φροντίσαμε νὰ συγκρατήσουμε τὶς ὀρέξεις μας; Κάτι ἀνάλογο συμβαίνει καὶ μὲ ὅλα τὰ ψυχικά μας πάθη-ἀῤῥωστήματα. Ἀρχίζουν. Ἐμεῖς δὲν φροντίζομε νὰ τὰ χαλιναγωγήσουμε, νὰ τὰ κόψουμε, και μετὰ ῥιζώνουν καὶ γίνονται τόσο δυνατά, ποὺ ἡ δύναμη ἡ δική μας δὲν ἀρκεῖ πιὰ νὰ τὰ ξεριζώσει.
Γιὰ αὐτὸ ἀδελφοί μου, σᾶς παρακαλῶ: ὅσο εἶσθε ἀκόμα καλά, μὴ διστάζετε νὰ ἀναλάβετε κάθε κόπο, προκειμένου νὰ καταντήσετε νὰ σᾶς πιάσει ἡ πνευματικὴ νύστα, ποὺ κάνει τὸν κάθε ἄνθρωπο νὰ χάνει κάθε ὄρεξη γιὰ ζωὴ πνευματική· γιὰ ἀγώνα, ἀνάμεσα στὸ καλὸ καὶ στὸ κακό.
ΝΥΧΤΩΜΑ, ΞΥΠΝΗΜΑ-ΝΗΨΗ
(Ἁγ. Ἰωάννου Χρυσοστόμου, ὅ. π.)
Λέγει ὁ Ἀπόστολος Παῦλος:
Ἐμεῖς δὲν εἴμαστε τῆς ``νύκτας``. Δὲν κάνουμε ἔργα τοῦ σκότους. Μὰ δὲν ἀρκεῖ αὐτό. Δὲν κάνει ``νὰ κοιμόμαστε``! Ξύπνιοι πρέπει νὰ ζοῦμε. Μὲ τὰ μάτια ἀνοιχτά. Ἐκεῖνοι ποὺ ζοῦν στὸ σκοτάδι, καλὰ κοιμοῦνται. Ἔχουν τάχα καὶ ἄλλη ἐπιλογή; Καὶ ἐκεῖνοι ποὺ ζοῦν μεθυσμένοι, ντοπαρισμένοι, ἀπὸ λάθος ἀντιλήψεις, καλὰ ζοῦν στὴν κοσμάρα τους, σὰν μεθυσμένοι. Ἐμεῖς ποὺ θέλουμε νὰ ζοῦμε στὸ φῶς τοῦ Χριστοῦ, σὰν ἡμέρας τέκνα, ἔχουμε χρέος νὰ ἔχουμε τὰ μάτια μας ἀνοιχτά (Α΄ Θεσσαλ. 5, 5-8)
Στὸν κόσμο αὐτό, δὲν εἶναι δικό μας θέμα πότε ἔχουμε ἡμέρα καὶ πότε νύχτα· πότε ξημερώνει καὶ πότε νυχτώνει. Εἶτε τὸ θέλουμε, εἶτε ὄχι· εἴτε μᾶς ἀρέσει, εἴτε ὄχι, ἡ νύχτα καὶ ἡ ἡμέρα ἐναλάσσονται μὲ τὸν δικό τους ῥυθμό.
Μὰ στὴν περίπτωση τῆς νύχτας τῆς πνευματικῆς, στὴν ὁποία ἀναφερόμαστε, δὲν συμβαίνει τὸ ἴδιο. Ἐδῶ μπορεῖς νὰ ἔχεις τὰ μάτια ανοιχτά, ὅσο θελεις! Στὸ θέμα αὐτὸ μπορεῖς νὰ κρατᾶς τὰ μάτια σου ἀνοιχτὰ γιὰ πάντα.
Τῆς ψυχῆς τὰ μάτια ὁ ἄνθρωπος τὰ κλείνει μέν, ὅταν τὸ θέλει· ὅταν ἀφήσει νὰ κυριαρχήσει μέσα του τὸ κακὸ καὶ ἡ ἁμαρτία. Εἶναι καὶ αὐτὸ ζήτημα ὄχι τῆς φύσης ἀλλὰ τῆς προσωπικῆς μας διάθεσης. Οὐχὶ φύσεως, ἀλλὰ προαιρέσεως.
Ξύπνιοι νὰ εἴμαστε πρέπει! Τὸ λέω καὶ τὸ ἐπαναλαμβάνω. Γιατὶ ἐδῶ, σὲ αὐτὸν τὸν κόσμο, ἔχουμε καὶ ανθρώπους ξύπνιους ποὺ κοιμοῦνται πιὰ βαθειά! Ἔχουμε καὶ ἀνθρώπους ποὺ ποτὲ δεν κάνουν κάτι τὸ καλό.
Καὶ γιὰ νὰ καταλήξουμε:
Δεν ἀρκεῖ νὰ μὴν ``κοιμᾶσαι``· δὲν ἀρκεῖ νὰ εἶσαι ``ξύπνιος``· πρέπει καὶ νὰ ξέρεις ποὺ κοιτᾶς καὶ γιατὶ κυττᾶς! Καὶ γιὰ να τὸ κάνεις αὐτὸ πρέπει νὰ ἔχεις το νοῦ σου καθαρό.
Ὥστε, συμπεραίνει ὁ Ἅγιος: γρηγορήσεως ἐπίτασις η νῆψίς ἐστιν.
Πηγή:http://voutsinasilias.blogspot.com/2012/01/blog-post_7609.html

Το επαναστατικό μήνυμα των Τριών Ιεραρχών και η εποχή μας

ΑΥΘΕΝΤΙΚΗ ΠΙΣΤΗ – ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΝΕΥΜΑ – ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΙΚΟΤΗΤΑ

Ομιλία που εκφωνήθηκε στο Δημοτικό θέατρο Μυτιλήνης, στα πλαίσια της εκδήλωσης που οργάνωσε η Περιφερειακή Δ/νση Εκπαίδευσης Βορείου Αιγαίου για τη σχολική γιορτή των Τριών Ιεραρχών. 

Ανδρέα Αργυρόπουλο  Σχολικού Συμβούλου Θεολόγων Περιφέρειας Βορείου Αιγαίου

                                                 

Χωρίς αμφιβολία η εποχή μας έχει πολλά κοινά, με αυτή των Τριών Ιεραρχών. Πόλεμοι, βίαιες συγκρούσεις, κοινωνικά αδιέξοδα, άλυτα οικονομικά προβλήματα, εκμετάλλευση ανθρώπου από άνθρωπο, κοινωνικές διακρίσεις, θρησκευτικές διαμάχες, εξεγέρσεις κλπ. Το μήνυμα των Τριών Πατέρων της Εκκλησίας μας πάντα επίκαιρο και επαναστατικό, έρχεται να μας θυμίσει τη χριστιανική αυθεντικότητα, να προτείνει λύσεις και να δώσει κατευθύνσεις, που γεμίζουν ελπίδα και απελευθερώνουν. Οι Τρεις Ιεράρχες υπήρξαν ολοκληρωμένες προσωπικότητες που δεν διακρίθηκαν μόνο σ’ έναν τομέα αλλά παντού. Όλοι τους χαρακτηρίζονταν για τη θεολογική αλλά και την ευρύτερη επιστημονική τους συγκρότηση, τη ριζοσπαστική κοινωνική τους παρουσία, την ανοικτότητα του πνεύματος και την κριτική στάση τους απέναντι σε κάθε μορφής εξουσία.

Οι Τρεις Ιεράρχες τάραξαν τα νερά της εποχής τους και άφησαν παρακαταθήκες με αιώνια αξία. Θλίβεται κανείς όταν βλέπει την αναγνώριση του επιστημονικού τους έργου σε παγκόσμια κλίμακα από τη μια μεριά και από την άλλη, την άγνοια ή ακόμα και την απαξίωση που υπάρχει γι’ αυτούς στην πατρίδα μας. Λίγα μόλις χρόνια μετά το θάνατό τους τα κείμενά τους μεταφράζονται στα Λατινικά και με την πάροδο του χρόνου σε όλες τις ευρωπαϊκές γλώσσες. Στη Δύση αλλά και παγκοσμίως δεν είναι λίγοι οι ερευνητές από το χώρο της Ιατρικής, της Κοινωνιολογίας, των Πολιτικών Επιστημών, της Παιδαγωγικής, της Φιλοσοφίας, της Θεολογίας και της Ψυχολογίας που μελέτησαν το έργο των Πατέρων της Εκκλησίας τονίζοντας την αξία του. Ιδιαίτερα σημαντική ήταν η επίδραση του συγγραφικού του έργου στους Ευρωπαίους επιστήμονες κυρίως των ανθρωπιστικών σπουδών από την εποχή της Αναγεννήσεως μέχρι σήμερα.

Ενδεικτικά, αναφέρουμε ότι τα έργα του Μεγάλου Βασιλείου άρχισαν να διδάσκονται στο Πανεπιστήμιο των Παρισίων το 16ο αιώνα, το δε πόνημά του: «Προς του νέους…» απέκτησε τόσους θαυμαστές στη Δύση, που εντός 50 ετών (1449-1500) γνώρισε 20 εκδόσεις. Τα Άπαντά του, έχουν εκδοθεί στα Γερμανικά από το 1776. Είναι ευτύχημα ότι τα τελευταία χρόνια και στην πατρίδα μας έχει αρχίσει μια προσπάθεια ανακάλυψης του έργου των Τριών Ιεραρχών και στο θεολογικό χώρο, αλλά και πέρα απ’ αυτόν, πράγμα πολύ ελπιδοφόρο.

Είναι αξιοπρόσεκτο ότι την επιστημονική τους κατάρτιση οι Τρεις Ιεράρχες δεν τη χρησιμοποίησαν για ατομική προβολή, αλλά για να προσφέρουν στον αδερφό τους.

Ο Βασίλειος, γιατρός ο ίδιος, ιδρύει τη γνωστή σε όλους μας Βασιλειάδα μια «πόλη φιλανθρωπίας». Εκεί οργανώνει το πρώτο δημόσιο νοσοκομείο, στο οποίο υπάρχουν κατοικίες γιατρών, νοσηλευτικού προσωπικού και ειδικές πτέρυγες για λεπρούς και πάσχοντες από επιδημικές ασθένειες. Μας γίνεται γνωστό από τα κείμενα ότι ο ίδιος παρότι καταγόταν από αριστοκρατική οικογένεια «έδινε το χέρι στους λεπρούς, τους φιλούσε αδελφικά και τους φρόντιζε ο ίδιος προσωπικά». Συνιστούσε μάλιστα στους επισκόπους της δικαιοδοσίας του, την ίδρυση παρόμοιων με την Βασιλειάδα ιδρυμάτων. Σιγά-σιγά οργάνωσε ένα δίκτυο υπηρεσιών υγείας σε ολόκληρη τη Μικρά Ασία.

Ο Χρυσόστομος που σπούδασε κι αυτός γιατρός χτίζει πολλά νοσοκομεία στην Κωνσταντινούπολη, στα οποία όπως και ο Βασίλειος περιποιείται ο ίδιος τους ασθενείς.

Η επιστημονική έρευνα έχει καταδείξει ότι ο Βασίλειος και ο Χρυσόστομος είναι ουσιαστικά οι εμπνευστές ενός δημόσιου συστήματος υγείας που με την πάροδο του χρόνου απλώνεται σε ολόκληρη την Βυζαντινή Αυτοκρατορία. Η αγάπη για τους Πατέρες, δεν είναι θεωρητικό κατασκεύασμα, έχει κόστος. Είναι πράξη που απαιτεί υπευθυνότητα και διάθεση για διαρκή προσφορά.

Οι Τρεις Ιεράρχες στηρίζουν με κάθε τρόπο τους φτωχούς, τους κυνηγημένους και τους απροστάτευτους της εποχής τους. Θεωρούν αυτονόητο να θυσιαστούν για τον κάθε έναν από αυτούς. Η περιθωριοποίηση των κοινωνικά αδύνατων δεν συνάδει με το ορθόδοξο ήθος. Κάθε άνθρωπος αποτελεί ανεπανάληπτη προσωπικότητα, είναι εικόνα του Θεού. «Με ποιο δικαίωμα» αναρωτιέται ο Χρυσόστομος «μπορεί κανείς να περιφρονεί εκείνους τους οποίους ο Θεός τόσο τιμά ώστε τους δίνει το Σώμα και το Αίμα του Υιού του». Η επιμονή του μάλιστα να κτίσει το λεπροκομείο, όχι σε κάποια υποβαθμισμένη περιοχή της Κωνσταντινούπολης, αλλά στην πλουσιότερη συνοικία έξω απ’ την πόλη, εκεί που ζούσαν μεγάλοι γαιοκτήμονες και οι οποίοι έβλεπαν την οικονομική αξία των πολυτελών οικημάτων να μειώνεται λόγω της γειτνίασης με το κτήριο αυτό, αποτέλεσε και την αφορμή για την οριστική δίωξή του, που θα τον οδηγούσε στην εξορία και στο βασανιστικό θάνατο.

Στο μεγάλο λιμό που έπληξε την περιοχή του ο Βασίλειος στηλιτεύει τη δράση των μαυραγοριτών, που θέλουν να πλουτίσουν σε βάρος των λιμοκτονούντων συμπατριωτών τους, οργανώνει συσσίτια για όλο το λαό προσφέροντας βοήθεια χωρίς καμιά διάκριση σε χριστιανούς, ειδωλολάτρες, Ιουδαίους και αιρετικούς σώζοντας χιλιάδες από βέβαιο θάνατο. Άλλοτε παρακαλώντας, και άλλοτε με δυναμικό τρόπο ζητάει από τους άρχοντες την απαλλαγή των φτωχών από τη φορολογία, ενώ δεν παραλείπει να παρέμβει για τα συμφέροντα των εργαζομένων στα ορυχεία του Ταύρου.

Ο Χρυσόστομος μόλις ανέρχεται στον Αρχιεπισκοπικό θρόνο της Κωνσταντινούπολης, πουλάει τα πολυτελή σκεύη και έπιπλα της Αρχιεπισκοπής χάρη των παλαιών και νέων φιλανθρωπικών ιδρυμάτων. Διακόπτει άμεσα τη διοργάνωση επίσημων και πλούσιων δείπνων στο χώρο της Αρχιεπισκοπής και με τα χρήματα που εξοικονομεί οργανώνει συσσίτια για 7.000 φτωχούς καθημερινά, χωρίς υπολογίζονται σε αυτό το νούμερο οι ξένοι και αυτοί που για κάποιο διάστημα βρισκόντουσαν στην πόλη. Υποστηρίζει κάθε έναν που αδικείται από την πολιτική εξουσία φτάνοντας στο σημείο να συγκρουστεί με την αυτοκράτειρα, όταν εκείνη καταπατά το κτήμα μιας φτωχής χήρας. Ο ίδιος ζει λιτά και ασκητικά, όπως αρμόζει σ’ έναν ιεράρχη, προκαλώντας το θαυμασμό του απλού λαού, αλλά και την περιφρόνηση των πλούσιων και κοινωνικά ισχυρών αντιπάλων του. Ανυποχώρητος στα πιστεύω, του δεν αρέσκεται στον να συγκαλύπτει νοσηρές καταστάσεις μέσα στον εκκλησιαστικό χώρο. Δε διστάζει να καθαιρέσει μεγάλο αριθμό επισκόπων με την κατηγορία του χρηματισμού κατά την άσκηση της ιεροσύνης. Αντιμετωπίζει δραστικά το σκανδαλισμό που προκαλούσαν στου πιστούς με τον πολυτελή βίο τους, απερίσκεπτοι κληρικοί και α-μόναχοι μοναχοί. Η θέση των μοναχών κατά τον ιερό Πατέρα είναι στα μοναστήρια τους, όχι σε κοσμικές εκδηλώσεις και δεξιώσεις επισήμων, που οδηγούν σε σχέσεις διαπλοκής με την έκαστε εξουσία, γι’ αυτό το λόγο και επέβαλε την παραμονή τους στις μονές.

Οι Τρεις Ιεράρχες ζητάνε από τους χριστιανούς της εποχής τους, να ανακαλύψουν την αυθεντική θρησκευτικότητα, αυτή που απελευθερώνει τον άνθρωπο, μακριά από δεισιδαιμονίες, προλήψεις και φοβίες. Ενδιαφέρονται για την ερμηνεία των Γραφών, βοηθώντας έτσι τους χριστιανούς όχι μόνο της εποχής τους αλλά και διαχρονικά στην κατανόηση και εμπέδωση των ιερών κειμένων. Οφείλουμε να αναφέρουμε ότι ο Χρυσόστομος θέλοντας να είναι ακριβής στο έργο της ερμηνείας της Βίβλου κάνει 7.000 παραπομπές στην Παλαιά και 11.000 στην Καινή Διαθήκη. Οποιοσδήποτε από τους παρόντες έχει ασχοληθεί με στοιχειώδη επιστημονική έρευνα κατανοεί το μέγεθος του παραπάνω εγχειρήματος.

Άνθρωποι με ανοιχτούς πνευματικούς ορίζοντες, οι Πατέρες της Εκκλησίας τονίζουν κατ’ επανάληψιν στα κείμενά τους την αξία της αρχαίας ελληνικής παιδείας. Ο Γρηγόριος αντιδρώντας στις απόψεις κάποιων ακραίων και φοβικών χριστιανών, που αρνούνταν τη μελέτη της κλασικής παιδείας, υποστηρίζει πως είναι «αγροίκοι και αγράμματοι», όσοι δε δέχονται την αξία της. Αποκαλεί την πόλη των Αθηνών που ήταν κέντρο σπουδής του αρχαίου ελληνικού πολιτισμού, «Χρυσή Αθήνα των Γραμμάτων».

Οι Τρεις Ιεράρχες δεν ήθελαν τους χριστιανούς νέους ανθρώπους χωρίς κριτική σκέψη, χωρίς ευρύτητα γνώσεων, χωρίς γενικότερο προβληματισμό. Τους ήθελαν μέσα στην κοινωνία και τη ζωή, μετόχους των κοινωνικών ανησυχιών και φιλοσοφικών ρευμάτων. Ο Χρυσόστομος τους προτείνει να σπουδάσουν πρώτα στα δημόσια ειδωλολατρικά σχολεία κι όχι στα μοναστήρια, ενώ ο Μ. Βασίλειος στέλνει στον εθνικό Λιβάνιο φτωχούς χριστιανούς νέους για να σπουδάσουν κοντά του, ενώ δεν χάνει ευκαιρία να υμνήσει την αξία της φιλοσοφίας και της προσφοράς της στη διατύπωση των χριστιανικών δογμάτων.

Και οι τρείς αντιδρούν σε μια επιφανειακή πνευματικότητα, σε ένα ακίνδυνο χριστιανισμό, σε μια πίστη που τυφλώνει και σε μια εκκλησία που δεν είναι η οδός της αληθινής σωτηρίας και ζωής, αλλά ένα μέσο στα χέρια των ισχυρών για τη χειραγώγηση και εκμετάλλευση ανθρώπων και λαών. Οι Τρεις Ιεράρχες δεν μπορούν να συμβιβαστούν με την υποκρισία των βολεμένων χριστιανών: «ξέρω πολλούς», λέει ο Χρυσόστομος, «που νηστεύουν και προσεύχονται και στενάζουν, επιδεικνύοντας κάθε λογής αδάπανη ευλάβεια. Ενώ ούτε ένα οβολό δε δίνουν στους θλιβόμενους. Τι κέρδος έχουν από την υπόλοιπη αρετή τους; Γι’ αυτούς η βασιλεία των ουρανών είναι κλειστή». Και ο Γρηγόριος συμπληρώνει: «Μη τεντώνεις τα χέρια σου στον ουρανό αλλά στα χέρια των φτωχών. Αν εκτείνεις τα χέρια σου στα χέρια των φτωχών έπιασες την κορυφή του ουρανού».

ΤΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΜΗΝΥΜΑ ΤΩΝ ΤΡΙΩΝ ΙΕΡΑΡΧΩΝ

Οι κοινωνικές θέσεις τους είναι τόσο σύγχρονες και ριζοσπαστικές που νομίζει κανείς πως έχουν γραφεί μόλις τον τελευταίο αιώνα και μάλιστα κατά τα διαστήματα των μεγάλων κοινωνικών επαναστάσεων και συγκρούσεων. Ο Νικόλας Μπερντιάεφ ο μεγαλύτερος ίσως Ρώσος διανοητής του 20ου αιώνα μεταξύ των άλλων αναφέρει «στον Μεγάλο Βασίλειο όπως και στον Ιωάννη τον Χρυσόστομο η κοινωνική αδικία, δημιούργημα της κακής διανομή του πλούτου κριτικάρεται με μια δριμύτητα που θα έκανε τον Προυντόν και τον Καρλ Μαρξ να χλωμιάσουν».

Ο γνωστός σε όλους ΄Εριχ Φρομ στο βιβλίο του «Να έχεις ή να είσαι» προβάλλει τις απόψεις των Πατέρων για την κοινοκτημοσύνη αξιολογώντας τες θετικά. Για τους Τρεις Ιεράρχες το πρόβλημα της ανισοκατανομής των αγαθών δεν αποδίδεται στο θέλημα του Θεού, ούτε σε φυσικές αιτίες και τυχαία γεγονότα αλλά σε συγκεκριμένες ενέργειες αυτών που κατέχουν την εξουσία και τον πλούτο. «Οι κοινωνικές ανισότητες δεν είναι θέλημα Θεού», λέει ο άγιος Γρηγόριος «ο Θεός δημιούργησε τον άνθρωπο ελεύθερο… Με την πτώση θρυμματίστηκε η αρχική ενότητα και ισοτιμία μεταξύ των ανθρώπων, οι θρασύτεροι με τη βοήθεια του πολιτικού νόμου, τον οποίο κατέστησαν όργανο καταδυναστεύσεως, επιβλήθηκαν στους ασθενέστερους και έτσι οι άνθρωποι χωρίστηκαν σε πλούσιους και φτωχούς, ελεύθερους και δούλους και σε πολλές άλλες κατηγορίες. Εμείς όμως, σαν χριστιανοί οφείλουμε να αποβλέπουμε και να τείνουμε στην αρχική ενότητα και όχι στην κατοπινή διαίρεση, στο νόμο του Θεού και όχι στο νόμο του ισχυρού», (Περί φιλοπτωχίας PG 35, 892 Α-Β). Είναι πασιφανές ότι ο νόμος του Θεού, δηλαδή ο νόμος της αγάπης, της ισότητας, της ελευθερίας της ειρήνης, δεν έχει τίποτα κοινό με το νόμο των ισχυρών κάθε εποχής.

Ο Μέγας Βασίλειος γίνεται πολύ παραστατικός όταν θέλει να αναφερθεί στην αδικία και την αρπαγή του πλούτου από τους κοινωνικά δυνατούς, ανατρέποντας μάλιστα με τα λεγόμενά του τις κοινωνικά αποδεκτές αντιλήψεις περί κλοπής: «συνήθως» λέει «χαρακτηρίζονται κλέφτες αυτοί που κλέβουν πορτοφόλια από τα λουτρά. Δεν είναι όμως αυτοί οι πραγματικοί κλέφτες… αλλά κάποιοι…που αποτελούν τις πολιτικές αρχές πόλεων και εθνών, άλλα αφαιρούν κρυφά, άλλα παίρνουν φανερά με τη βία… Κοινωνοί της κλοπής όμως γίνονται κι αυτοί που θεωρούνται άρχοντες της Εκκλησίας, όταν παίρνουν απ’ αυτούς χρήματα…», για οποιουσδήποτε λόγους. «Αντί να τους ελέγχουν και να τους νουθετούν…εύκολα τους απλώνουν το χέρι και του μακαρίζουν…και τους αδύνατους τους μισούν για τις πράξεις αυτές ενώ τους άλλους που είναι μεγάλοι κλέφτες τους θαυμάζουν».

Ο Μέγας Βασίλειος και ο Ιωάννης ο Χρυσόστομος θεωρούν ότι η κοινοκτημοσύνη είναι η λύση του κοινωνικού προβλήματος και προτείνουν την πρωτοχριστιανική κοινότητα των Ιεροσολύμων όπου όλα ήταν κοινά, σαν πρότυπο για μια δίκαιη κοινωνική οργάνωση των χριστιανικών κοινωνιών, (PG 31, 325 Α-Β). O Μακ. Αρχιεπίσκοπος Αλβανίας κ. Αναστάσιος αναφέρει για τους Τρεις Ιεράρχες: «η γλώσσα τους αποκτά μια μοναδική οξύτητα όταν κηρύσσουν την ισότητα και την αδελφοσύνη όλων των ανθρώπων. Αφύσικα βλέπει» φωνάζει ο Μέγας Βασίλειος όποιος κάνει διακρίσεις μεταξύ των ανθρώπων. Είναι «άθεοι» ή «παράλογοι» και οπωσδήποτε «λωποδύτες» αυτοί που θησαυρίζουν σε βάρος των άλλων και κρατούν τα πλούτη τους για αποκλειστική τους χρήση». Ο Χρυσόστομος ακολουθώντας τον Απόστολο Παύλο χαρακτηρίζει την πλεονεξία των πλουσίων ως ειδωλολατρία, (PG 2,123).

Οι Τρείς Πατέρες πιστεύουν ξεκάθαρα πως η μανία του πλούτου και τα συμφέροντα των ισχυρών ευθύνονται για την κατάντια των κοινωνιών, για την πείνα, την εγκατάλειψη, τους πολέμους. «Οι πόλεμοι» γράφει ο Χρυσόστομος «γίνονται από τον έρωτα για τα χρήματα», ενώ ο Βασίλειος διερωτάται «έως πότε θα κυβερνά ο πλούτος που είναι η αιτία του πολέμου; Οι εξοπλισμοί» συμπληρώνει «γίνονται για την απόκτηση του πλούτου» (Ε.Π.Ε. 6,312). Ο Γρηγόριος ο Θεολόγος, συμπληρώνοντας τον προβληματισμό του Μ. Βασιλείου λέει: «Μητέρα των πολέμων είναι η πλεονεξία, οι πόλεμοι με τη σειρά τους γεννούν την υψηλή φορολογία, που είναι η αυστηρότητα καταδίκη των πολιτών», (ΒΕΠ 59, 141).

Λόγια ξεκάθαρα και αληθινά. Λόγια που η αιώνια αξία τους αποδεικνύεται διαρκώς μέσα στην ιστορία. Θα αναφέρω ενδεικτικά δύο παραδείγματα από την εποχή μας για του λόγου το αληθές. Το πρώτο: η περυσινή έκθεση της Διεθνούς Αμνηστίας για το 2007 και την κατάσταση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στον κόσμο μας πληροφορεί ότι 22 δις δολάρια κατά μέσο όρο δαπανώνται κάθε χρόνο για όπλα από χώρες της Ασίας, της Μέσης Ανατολής, της Λατινικής Αμερικής και της Αφρικής. Με αυτά τα χρήματα οι συγκεκριμένες χώρες θα είχαν τη δυνατότητα να εξασφαλίσουν σε κάθε παιδί μια θέση στο σχολείο και να μειώσουν την παιδική θνησιμότητα κατά δύο τρίτα μέχρι το 2015. Το δεύτερο: το κόστος 216 Τόμαχοκ που εξαπολύθηκαν στον πόλεμο κατά του Ιράκ σε μια μόνο ημέρα (19/1/1990) αρκούσαν να θρέψουν με τρόφιμα το λαό της Αιθιοπίας για έξι μήνες.

Σε μια εποχή που η γυναίκα βρισκόταν στο κοινωνικό περιθώριο οι Πατέρες αναλαμβάνουν την υπεράσπισή της και αγωνίζονται σθεναρά να της δώσουν τη θέση που της αρμόζει στην κοινωνία Είναι γνωστή σε όλους μας η θέση του Αγίου Γρηγορίου του Θεολόγου 17 αιώνες πριν την εποχή μας όταν στιγμάτιζε, τη μεροληπτική υπέρ των ανδρών νομοθεσία του κράτους. Ο Ιωάννης ο Χρυσόστομος ερχόμενος σε ρήξη με τις ανδροκρατικές αντιλήψεις της εποχής του, επιλέγει ως πρώτη μεταξύ των συνεργατών του μια γυναίκα, τη μετέπειτα Αγία Ολυμπιάδα η οποία αναδεικνύεται σε ηγέτιδα του χριστιανικού κοινωνικού έργου.

ΠΑΙΔΕΙΑ ΖΩΗΣ ΄Η ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΙΣΟΠΕΔΩΣΗ;

Μελετώντας κανείς τις θέσεις των Τριών Ιεραρχών για θέματα αγωγής των νέων, συναντά στα κείμενα τους προβληματισμούς και προτάσεις, όμοιες με τις πλέον προωθημένες της εποχής μας στις επιστήμες της Παιδαγωγικής και της Ψυχολογίας. Δυστυχώς όμως, ακόμα παραμένουν άγνωστες, όχι απλά στο ευρύ κοινό αλλά και στον εκπαιδευτικό κόσμο.

Η παιδεία κατά τους Τρείς Ιεράρχες πρέπει να αποτελεί δρόμο απελευθέρωσης προσωπικής και κοινωνικής, όχι διαδικασία εξαναγκασμού και ανελευθερίας. Ο Ιωάννης Χρυσόστομος θεωρεί ότι πρωτεύοντα ρόλο στην εκπαιδευτική διαδικασία παίζει η προσωπικότητα του δασκάλου καθώς επίσης και η σχέση του με τους μαθητές. Η σχέση δάσκαλου-μαθητή πρέπει να είναι μια σχέση αγάπης και αλληλοσεβασμού. Το να αγαπά ο δάσκαλος το μαθητή και να αγαπιέται από αυτόν, «το φιλείν και φιλείσθαι» όπως ακριβώς λέει, είναι το στοιχείο εκείνο που βοηθάει ουσιαστικά να γίνει αποδοτική η διδασκαλία. Ο καλός δάσκαλος κατά τον Χρυσόστομο εμπνέει, προσελκύει και πείθει, (MG. 57327 ) Δεν είναι εγωιστής ούτε αλαζόνας, δε διακρίνεται για το εξουσιαστικό του ύφος, έχει πνεύμα μαθητείας, δεν περιαυτολογεί. Είναι ταπεινός έχοντας συναίσθηση των ατελειών και αδυναμιών του. Γνωρίζει καλά «ότι η επιείκεια είναι πιο δυνατή από τη βία», (MG. 57,61 ).

Ο παιδαγωγός πρέπει να επιδεικνύει δημοκρατικό πνεύμα και να σέβεται τη γνώμη των μαθητών του, ( MG. 60,35-36 ). Απέναντι τους να είναι απλός, ειλικρινής, απονήρευτος, άδολος. Να αποφεύγει την ειρωνεία και την υποκρισία. (MG. 61,404-406 ). Οι δάσκαλοι κατά τον Άγιο Πατέρα δεν πρέπει να είναι φορτικοί και πιεστικοί αλλά φιλόστοργοι. (MG. 62,402-403 ). Οφείλουν να υπερβάλλουν σε φιλοστοργία τους φυσικούς πατέρες. «Ο λόγος (του δασκάλου)», λέει ο Χρυσόστομος πρέπει να είναι «λόγος ανθρώπου που διδάσκει μάλλον παρά ελέγχει, που παιδαγωγεί παρά τιμωρεί, που βάζει τάξη παρά που διαπομπεύει, που διορθώνει παρά που επεμβαίνει στη ζωή του άλλου (του μαθητού)», (MG. 61 593-594).

Τα βασικά στοιχεία της αληθινής παιδείας για τους Τρεις Ιεράρχες είναι: η αγάπη, η ελευθερία και ο σεβασμός του ανθρώπινου προσώπου. Και οι τρεις τονίζουν πως η σχέση παιδαγωγού μαθητή είναι μια σχέση ελευθερίας και δημιουργίας. Ο διάλογος είναι το καλύτερο μέσο για να επιτευχθεί ο σκοπός της αγωγής. Η εξουσιαστικότητα και ο δογματισμός όχι μόνο δείχνουν έλλειψη αγάπης, (M.G. 62,404), αλλά και δε φέρνουν κανένα ουσιαστικό αποτέλεσμα. Ο εκπαιδευτικός οφείλει πρώτιστα να σέβεται το δώρο της ελευθερίας που χάρισε ο δημιουργός στα παιδιά και να μη φυλακίζει τις ανησυχίες τους, αλλά να ανοίγει δρόμους.

Με απλά λόγια οι Τρεις Ιεράρχες υποστηρίζουν πως η Παιδεία πρέπει να είναι στην υπηρεσία του ανθρώπου και όχι του συστήματος, όπως δυστυχώς έχει καταντήσει στις μέρες μας. Σήμερα σε ολόκληρο τον κόσμο η Παιδεία είναι κατευθυνόμενη, γι’ αυτό και αποτυχημένη. Οι νέοι-ες κατευθύνονται σύμφωνα με τις ανάγκες του συστήματος κάθε χώρας. Ενδεικτικό είναι το γεγονός σύμφωνα με στατιστικά στοιχεία ότι μόνο ένας στους πέντε νέους κατάφερε να εισαχθεί στη σχολή των ονείρων του την προηγούμενη χρονιά. Το ζητούμενο, δυστυχώς στις μέρες μας δεν είναι να φτιάξουμε ελεύθερους ανθρώπους, με συγκροτημένη προσωπικότητα, υπεύθυνους, έτοιμους να σταθούν κριτικά σε ό,τι αλλοιώνει την ομορφιά της ζωής, αλλά εξαρτήματα για να λειτουργήσει καλά η μηχανή της παγκοσμιοποιημένης οικονομίας. (Είμαι εξάρτημα εγώ της μηχανής σας και ο γιος μου ανταλλακτικό). Οι περισσότεροι νέοι δεν προχωρούν στις σπουδές τους σε ότι αυτοί ονειρεύονταν και επέλεξαν, δε σπουδάζουν για να ξεδιψάσουν τις ψυχές τους, για να ζήσουν, αλλά για να ενταχθούν εκεί που το απαιτούν οι ανάγκες του συστήματος με απώτερο σκοπό να βοηθήσουν στην ανάκαμψη των «δεικτών της παραγωγικότητας». Η παιδεία όμως δεν πρέπει να αποβλέπει ούτε στην παραγωγικότητα, ούτε στις όποιες ανάγκες του κράτους, οφείλει να οδηγεί τους νέους στην ανακάλυψη του μυστηρίου της ζωής, στην κατάκτηση της ελευθερίας, στα μονοπάτια της αναζήτησης της αλήθειας, στη μύησή τους στην παράδοση του τόπου τους και στον πολιτισμό, στη μεταμόρφωσή τους. Άραγε πόσοι από τους μαθητές, για παράδειγμα, της Λέσβου, ακόμη κι απ’ αυτούς που έχουν πετύχει στις καλύτερες πανεπιστημιακές και πολυτεχνικές σχολές έχουν μυηθεί στην ποίηση του Οδυσσέα Ελύτη;

Όπως ωραία λέει ο Χρήστος Γιανναράς, όσοι κάνουν τους σχεδιασμούς για την παιδεία δείχνουν πως δεν τους ενδιαφέρει « η κατά κεφαλήν καλλιέργεια αλλά το κατά κεφαλήν εισόδημα». Συνεχίζουμε να εγκληματούμε σε βάρος των νέων ανθρώπων. Ξεκόψαμε τη γνώση από τη ζωή, τον έρωτα, την ομορφιά. Υποτάξαμε την αγάπη στην αναγκαιότητα και γι’ αυτό αποτύχαμε. Για όποιον αμφιβάλει γι’ αυτή την αποτυχία, παραπέμπω στην πρόσφατη έρευνα του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων για τους νέους όπου τα συμπεράσματά της μας αποκαλύπτουν ότι το 20% των Ελλήνων μαθητών ηλικίας 15 ως 18 ετών υποφέρει από κατάθλιψη, στις κοπέλες μάλιστα το ποσοστό φτάνει στο 30%. Στις μέρες μας η παιδεία έχει δώσει τη θέση της σε μια μονοδιάστατη, γι’ αυτό και άρρωστη εκπαίδευση. Για να επιτευχθούν οι στόχοι της, όλοι (γονείς, μαθητές, εκπαιδευτικοί) μπαίνουν σε καλούπια από νωρίς. Μια άλλη έρευνα έδειξε ότι το 97% των γονέων που έχουν παιδιά στο δημοτικό σχολείο απαιτούν πρώτιστα από αυτά την άριστη βαθμολογία. Το δόγμα παιδείας ειδικά στα Λύκεια, δηλαδή την εποχή που η ψυχή του νέου πάει να ανθίσει, είναι «να βγει η ύλη». Όλα θυσιάζονται εκεί. Η πίεση αφόρητη στους εκπαιδευτικούς που ζουν την τραγικότητα της μετατροπής τους, από φορείς γνώσης και ζωής σε απλούς διεκπεραιωτές ύλης ενώ τα παιδιά μας στην ηλικία που διψάνε για ζωή και αλήθεια περιορίζονται στο να μετατραπούν σε ζωντανά λυσάρια φυσικής, χημείας, μαθηματικών, αρχαίων, κλπ.

Στη σημερινή εκπαίδευση της ισοπέδωσης, φτάσαμε ακόμη και η έκθεση ιδεών, το μάθημα που ο μαθητής υποτίθεται ελεύθερα καταθέτει τις ιδέες του, να ταυτίζεται με ένα φροντιστηριακό δίωρο. Ο μαθητής αφού πληρώσει αδρά ζει την τραγωδία του να μαθαίνει «τι πιστεύει» και πως «πρέπει να το εκθέσει» ούτως ώστε να «πετύχει». Ζητάμε δηλαδή από τον νέο άνθρωπο να αρνηθεί την προσωπικότητά του, να γίνει κάτι «άλλο» για να κατορθώσει να θεωρηθεί επιτυχημένος. Σε μια κοινωνία πνιγμένη στον ατομικισμό, στις αξίες του εύκολου κέρδους, σε μια κοινωνία που προοδεύει όποιος διακρίνεται όχι για τις γνώσεις του αλλά για την ευλυγισία της μέσης του, τις γνωριμίες του, τα «κονέ» του που λένε οι νέοι, σε μια κοινωνία, στην οποία οι αξίες που προτείνονται στη νέα γενιά είναι ο καριερισμός, η βαθμοθηρία και αργότερα το μικροαστικό βόλεμα τι μπορούμε να περιμένουμε; Εμείς οι μεγαλύτεροι πνιγμένοι στις ανασφάλειές μας θέλουμε γενιές βολικών και βολεμένων, ανθρώπους που δεν είναι έτοιμοι να ρισκάρουν, ούτε να θυσιαστούν για τίποτα. Ο Μάρτιν Λούθερ Κινγκ έλεγε: «αυτός που δεν είναι έτοιμος να πεθάνει για κάτι, δεν αξίζει να ζει». Προτείνουμε στους νέους την κοινωνία του «φαίνεσθαι», του «πρεστίζ». Το παν, είναι το προσωπείο. Η εικόνα μας προ τα έξω. Ξεχάσαμε ότι η αξία δεν βρίσκεται στο προσωπείο, αλλά στο πρόσωπο. Έτσι οι νέοι άρχισαν να μαζεύουν προσωπεία. Πώς να επιβιώσεις διαφορετικά. Στο βάθος ακούγεται η κραυγή αυτών που παλεύουν και διψάνε για ζωή. «Φανέρωσέ μας τη μάσκα που κρύβεις κάτω από τη μάσκα που φοράς», λέει το τραγούδι. Θέλει δρόμο για να φτάσεις στο πρόσωπο, στην επικοινωνία, στη συνάντηση. Θέλει ψυχή.

Η αγάπη, λέει ένας άγιος της Εκκλησίας μας, είναι πιο γλυκιά και από τη ζωή. Προσφέρουμε σήμερα παιδεία αγάπης; Όχι. Τότε πως θέλουμε παιδεία ζωής; Η παιδεία για να είναι πετυχημένη πρέπει να μιλά στις ψυχές, να τις κάνει να χαίρονται, να ονειρεύονται, να δημιουργούν. Να είναι όπως προτείνουν οι Τρεις Ιεράρχες «δρόμος απελευθέρωσης και όχι διαδικασία εξαναγκασμού και ανελευθερίας». Αν θέλουμε να τιμήσουμε τους Τρεις Ιεράρχες δε χρειάζεται να το κάνουμε μέσα από ακίνδυνες τυπικές γιορτές. Απαιτείται μελέτη του έργου τους, της προσφοράς τους, αλλά κυρίως η μίμηση της στάσης ζωής τους.